+
Artykuły
Artykuły
ALEKSANDRA FIJAŁKOWSKA
Groby końskie na cmentarzyskach zachodnich Bałtów – materialne świadectwo dawnego rytuału
Pochówki końskie na cmentarzyskach wczesnośredniowiecznych zachodnich Bałtów są zjawiskiem niezwykle interesującym. Był to lud osiadły, zamieszkujący tereny gęstych puszcz i bagien. Z pewnością nie można ich uznać za koczowników ani społeczność typowo wojowniczą. Mimo to właśnie na ich cmentarzyskach występują niezwykłe pochówki końskie – i to w wielu różnych wariantach.
DR MONIKA STELMASIAK-MAJOREK
26. Funeralia Gnieźnieńskie – sprawozdanie cz. 2
W dniach 13-14 maja 2026 r. odbyło się 26. spotkanie z cyklu „Funeralia Gnieźnieńskie”. Tegorocznym tematem wiodącym był „Człowiek między środowiskiem a kulturą. Ludzki szkielet: szczątki – źródło – zabytek?”.
DR MONIKA STELMASIAK-MAJOREK
26. Funeralia Gnieźnieńskie – sprawozdanie cz. 1
W dniach 13-14 maja 2026 r. odbyło się 26. spotkanie z cyklu „Funeralia Gnieźnieńskie”. Tegorocznym tematem wiodącym był „Człowiek między środowiskiem a kulturą. Ludzki szkielet: szczątki – źródło – zabytek?”.
DR ARKADIUSZ FILIP SIWKO
Dziejopisarstwo ruskie w dobie najazdów mongolskich, czyli kilka słów o Kronice halicko-wołyńskiej (Kronice Romanowiczów)
Średniowieczna kultura ruska wykształciła unikalne cechy, lecz nie funkcjonowała w próżni. Elity domeny Rurykowiczów utrzymywały kontakty z różnymi kręgami cywilizacyjnymi. Świetnym przykładem jest Kronika halicko-wołyńska. Jej twórcy odeszli od schematu tradycyjnego latopisu i stworzyli jedyną w swoim rodzaju staroruską kronikę dworską, będącą znakomitym źródłem wiedzy o Rusi Zachodniej w XIII w.
.jpg "Dziejopisarstwo ruskie w dobie apogeum rozdrobnienia")
DR ARKADIUSZ FILIP SIWKO
Dziejopisarstwo ruskie w dobie apogeum rozdrobnienia
W ciągu XII w. potężne państwo ruskie przekształciło się w konglomerat księstw, których władcy starali się prowadzić coraz bardziej samodzielną politykę. Wiedzę na temat tego momentu dziejowego czerpiemy m.in. z dwóch powstałych wówczas zabytków historiografii: Latopis kijowski dokumentuje rozpad państwa z perspektywy południa, a Latopis suzdalski przedstawia północno-wschodni punkt widzenia.
DR HAB. ŁUKASZ NEUBAUER
Negocjacje, retoryka i literacka rekonstrukcja w staroangielskim poemacie „Bitwa pod Maldon”
Wikingowie budzili w chrześcijańskiej Europie powszechną grozę, co odzwierciedlają liczne zapisy kronikarskie. Warto jednak zaznaczyć, iż zachowały się źródła wskazujące, że w kontakcie z miejscową ludnością potrafili wykazywać się też dużą pragmatycznością. Niezależnie od zasadniczo militarnego charakteru swych działań, unikali niepotrzebnego ryzyka i sięgali po środki inne niż zbrojna konfrontacja.
.jpg "Makbet – historia prawdziwa. Część 2. Wojna klanów")
ARTUR FORYT
Makbet – historia prawdziwa. Część 2. Wojna klanów
W długim poczcie szkockich monarchów trudno o słynniejszą postać jak żyjący tysiąc lat temu Makbet, może poza jedną Marią Stuart. Trudno też zaprzeczyć, że do popularności tego imienia, ale też czarnej legendy Makbeta przyczyniła się tragedia Williama Szekspira. Czy jednak rzeczywiście Makbet był osobą tak mroczną, brutalną i jednoznacznie tragiczną, jakim widział go dramaturg ze Stratfordu? I co tak naprawdę o nim wiadomo?
DR ARKADIUSZ FILIP SIWKO
Wojna i podwójna lojalność na średniowiecznym pograniczu polsko-ruskim
Średniowieczne pogranicze polsko-ruskie to płynna strefa, która rozciągała się od Karpat poprzez dzisiejszą wschodnią Lubelszczyznę aż po Brześć. Obszar ten zazwyczaj kojarzymy z konfliktami, np. o tzw. grody czerwieńskie, które w X–XI w. kilkukrotnie przechodziły z rąk do rąk. Tymczasem głębszy wgląd w źródła ruskie może ukazać nam nieco odmienne i bardziej ludzkie oblicze ówczesnego sąsiedztwa.
.jpg "„Oto jest Powieść minionych lat”, czyli o fundamencie średniowiecznej historiografii ruskiej")
DR ARKADIUSZ FILIP SIWKO
„Oto jest Powieść minionych lat”, czyli o fundamencie średniowiecznej historiografii ruskiej
Kiedy mowa o kulturze intelektualnej średniowiecznej Rusi w pierwszej kolejności przychodzi nam na myśl tytuł najstarszego zachowanego latopisu – „Powieść minionych lat”, a także imię Nestora, czyli możliwego twórcy tego zabytku. Ten najdorodniejszy owoc ruskiej historiografii bywa błędnie uznawany za kronikę albo rocznik. Przyjrzyjmy się zatem jego specyfice.
DR MICHAŁ SAWCZUK
O pozycji kobiet w prawie Wizygotów
W systemie prawnym Wizygotów kobiety cieszyły się wysoką pozycją i szerokimi uprawnieniami. Czym charakteryzowało się prawo rzymskie wizygockie i jaką rolę przewidywało dla kobiet?
Portal prowadzony przez
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnieul. Kostrzewskiego 1, 62-200 Gniezno
t: 61 426 46 41
e: wczesnesredniowiecze@muzeumgniezno.pl
ZAJRZYJ DO NAS
Godziny otwarcia
od maja do września od 9.00 do 18.00od października do kwietnia od 9.00 do 16.00
