Aktualności

5 marca 2026 r. o godz. 18:00 odbędzie się wykład online poświęcony stołpowi oraz tzw. wieży Duńskiej na Wawelu– przestrzeniom, które w ostatnich latach stały się przedmiotem intensywnych badań i w efekcie nowej ekspozycji muzealnej. Spotkanie poprowadzi Martyna Bulińska-Marynowska – kuratorka stołpu oraz konserwatorka architektury. Organizatorem spotkania jest Zamek Królewski na Wawelu.

Najstarsze relikty obronnej architektury Zamku Królewskiego na Wawelu należą do najbardziej fascynujących, a zarazem przez długi czas niedostępnych elementów wawelskiego wzgórza.

Wykład poświęcony będzie reliktom romańskiego stołpu – wolnostojącej wieży obronnej, wzniesionej w pierwszej połowie XII wieku po północno-wschodniej stronie wzgórza. Pozostałości tej budowli odkryto podczas prac prowadzonych w latach 1906–1918 przez Zygmunta Hendla i Adolfa Szyszko-Bohusza, jednak przez ponad sto lat nie były one udostępnione zwiedzającym. Zachowany fragment, widoczny dziś w sali Pod Ptakami, pozwala szacować wysokość wieży na co najmniej 18 metrów, przy grubości murów wynoszącej około 1,5 metra. Konstrukcję wzniesiono głównie z wapiennych ciosów, w technice opus emplectum.

Podczas spotkania omówione zostaną kulisy odkrycia reliktów, a także badania architektoniczne, które pozwoliły lepiej zrozumieć pierwotny kształt i znaczenie tej budowli. Prelegentka opowie również o procesie przystosowania dotąd niedostępnych podziemi do ruchu turystycznego oraz o nowo otwartej wystawie towarzyszącej modernizacji Zbrojowni.

Szczególne miejsce w narracji zajmuje odkrycie z marca 2024 roku – pierścienia sprzed około tysiąca lat, odnalezionego w podziemiach przez archeologa Jerzego Trzebińskiego. Zabytek prezentowany jest dokładnie w miejscu wydobycia, co stanowi rzadko spotykany i sugestywny sposób ekspozycji.

W XIV wieku romański stołp zastąpiono budowlą gotycką – wieżą zwaną Duńską. Jej nazwa wiąże się z pobytem króla Danii Eryka na Wawelu w 1424 roku, podczas uroczystości koronacyjnych Zofii Holszańskiej. Relikty tej fazy zabudowy, podobnie jak późniejsze przekształcenia renesansowe i nowożytne, współtworzą dziś złożoną, wielowarstwową strukturę architektoniczną rezerwatu.

Dzisiejszy wykład to wyjątkowa okazja, by spojrzeć na Wawel nie tylko jako rezydencję królewską, lecz także jako przestrzeń wczesnośredniowiecznych eksperymentów architektonicznych i świadectwo najstarszych faz obronnej zabudowy wzgórza. Serdecznie zachęcamy do udziału w spotkaniu online.

_______________

Marta Siłakowska (ur. 1989) absolwentka archeologii na Uniwersytecie Łódzkim, adiunkt w Dziale Naukowym Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Interesuje się okresem wczesnego średniowiecza, a w szczególności osadnictwem jenieckim oraz archeologią magazynową.

Powyższy artykuł jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.
Redakcja wyraża zgodę na kopiowanie i przedrukowywanie tylko całości artykułu pod warunkiem zamieszczenia imienia i nazwiska autora, informacji o nim oraz informacji o źródle (link do wczesneśredniowiecze.pl).