+
Artykuły
Artykuły
.jpg "„Oto jest Powieść minionych lat”, czyli o fundamencie średniowiecznej historiografii ruskiej")
ARKADIUSZ FILIP SIWKO
„Oto jest Powieść minionych lat”, czyli o fundamencie średniowiecznej historiografii ruskiej
Kiedy mowa o kulturze intelektualnej średniowiecznej Rusi w pierwszej kolejności przychodzi nam na myśl tytuł najstarszego zachowanego latopisu – „Powieść minionych lat”, a także imię Nestora, czyli możliwego twórcy tego zabytku. Ten najdorodniejszy owoc ruskiej historiografii bywa błędnie uznawany za kronikę albo rocznik. Przyjrzyjmy się zatem jego specyfice.
MICHAŁ SAWCZUK
O pozycji kobiet w prawie Wizygotów
W systemie prawnym Wizygotów kobiety cieszyły się wysoką pozycją i szerokimi uprawnieniami. Czym charakteryzowało się prawo rzymskie wizygockie i jaką rolę przewidywało dla kobiet?
TOMASZ JANIAK, ŁUKASZ KACZMAREK
Góra Lecha w Gnieźnie: na tropie zaginionego palatium
Od przeszło wieku Góra Lecha w Gnieźnie rozpala wyobraźnię historyków i archeologów. To właśnie tutaj, na wzgórzu otoczonym niegdyś wodami jezior i rzeki Srawy, miało bić serce rodzącego się państwa Piastów. Najnowsze badania realizowane w ramach projektu „Ekspedycja Palatium 2025”, prowadzone pod egidą Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie oraz Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej, przyniosły właśnie przełomowe wieści. Choć fundamenty pałacu książęcego wciąż pozostają ukryte głęboko pod ziemią, naukowcy natrafili na ślad, który może stać się „drogowskazem” prowadzącym ich prosto do celu.
MAJA GĄSSOWSKA
W pogoni za głowami – kult czy „lokata kapitału”?
Krzyżowcy przybywający do Inflant bywali świadkami dziwnych dla nich obyczajów praktykowanych tu zarówno przez ugrofińskich Liwów i Estów, jak i Bałtów – Litwinów, Łatgalów i Zemgalów. W łacińskiej kronice Henryka (ok. 1187 – po 1259), zwanego obecnie w polskiej historiografii Łotyszem (w XIX w. „Łotwakiem”), znajduje się wiele takich opisów. Najbardziej szokujący dla nas pozostaje „polowanie na głowy”.
ATUR FORYT
Makbet – historia prawdziwa. Część 1. Potomkowie trzech braci
W długim poczcie szkockich monarchów trudno o słynniejszą postać jak żyjący tysiąc lat temu Makbet, może poza jedną Marią Stuart. Trudno też zaprzeczyć, że do popularności tego imienia, ale też czarnej legendy Makbeta przyczyniła się tragedia Williama Szekspira. Czy jednak rzeczywiście Makbet był osobą tak mroczną, brutalną i jednoznacznie tragiczną, jakim widział go dramaturg ze Stratfordu? I co tak naprawdę o nim wiadomo?
ARTUR FORYT
Tożsamość księcia Wiślan
Anonimowy pogański książę Wiślan jest najstarszym historycznym władcą na ziemiach polskich, dystansując pod tym względem Mieszka I o całe stulecie. A jednak nie posiada w Polsce własnej ulicy, nie patronuje żadnej instytucji, nie poświęcono mu pomnika czy nawet pamiątkowej tablicy, brak też innych form kultywowania pamięci. Czy przez jego pogaństwo? A może tylko anonimowość? Czy jednak na pewno?
ARTUR FORYT
Migracje barbarzyńców, czyli dzieje wędrówki Gotów. Część 2. Na podbój cesarstwa rzymskiego
W ostatnich czasach używa się, a nawet wręcz nadużywa terminu „migracja” w kategoriach wręcz ekspansji danej grupy ludności. Pamiętając o szczególnym kontekście współczesnym tego fenomenu, warto – sięgając głęboko wstecz do dawnych epok – przekonać się, że początkowe zwykłe przemieszczenie się zorganizowanych grup etnicznych lub społecznych, może w ekstremalnych okolicznościach spowodować trudne do przewidzenia skutki. Klasycznym przykładem jest historia migracji Gotów, która na skutek szczególnych okoliczności przybrała z czasem znamiona ekspansji, zmieniając na zawsze oblicze Europy.
ARTUR FORYT
Migracje barbarzyńców, czyli dzieje wędrówki Gotów. Część 1. Ze Skandynawii nad Dunaj
W ostatnich czasach używa się, a nawet nadużywa, terminu „migracja” w kategoriach wręcz ekspansji danej grupy ludności. Pamiętając o szczególnym kontekście współczesnym tego fenomenu, warto – sięgając głęboko wstecz do dawnych epok – przekonać się, że początkowe zwykłe przemieszczenie się zorganizowanych grup etnicznych lub społecznych, może w ekstremalnych okolicznościach spowodować trudne do przewidzenia skutki. Klasycznym przykładem jest historia migracji Gotów, która na skutek szczególnych okoliczności przybrała z czasem znamiona ekspansji, zmieniając na zawsze oblicze Europy.
Cezary Namirski
Świt wolnej Sardynii – początki czterech królestw
Średniowieczne dzieje Sardynii, drugiej największej wyspy Morza Śródziemnego, były niezwykle burzliwe – na przestrzeni stuleci znajdowała się ona pod panowaniem wandalskim, bizantyńskim, pizańskim i genueńskim, a wreszcie aragońskim. Mimo swojego położenia w centralnej części Mediterraneum, Sardynia nie zawsze była jedynie przedmiotem rywalizacji śródziemnomorskich potęg. We wczesnym średniowieczu na terenie wyspy ukształtowały się cztery niezależne królestwa, tzw. giudicati – Gallura, Cagliari, Torres i Arborea.
MARCIN WIECZOREK
24. Funeralia Gnieźnieńskie – sprawozdanie
W dniach 15-16 maja 2024 r. w Instytucie Kultury Europejskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Gnieźnie odbyła się po raz dwudziesty czwarty konferencja Funeralia Gnieźnieńskie. Tegoroczna edycja nosiła tytuł Od „Adama i Ewy” do współczesności: więzy rodzinne i społeczne w ujęciu biologicznym i kulturowym. Zaprezentowano 30 wystąpień, których tematyka obejmowała szeroki zakres geograficzny i chronologiczny. Łączyło je jedno pytanie: czy archeologia i historia mogą pomóc nam zrozumieć przeszłą strukturę rodziną i społeczną?
Portal prowadzony przez
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnieul. Kostrzewskiego 1, 62-200 Gniezno
t: 61 426 46 41
e: wczesnesredniowiecze@muzeumgniezno.pl
ZAJRZYJ DO NAS
Godziny otwarcia
od maja do września od 9.00 do 18.00od października do kwietnia od 9.00 do 16.00
